|
Pravoslavlje i ekumenska vecina
Pravoslavno ucesce u ekumenskom pokretu nema nikakav uticaj na liberalnu vecinu. Kad su pravoslavni bili pozvani u clanstvo Svetskog saveza crkava isticano je da je to izvanredna prilika da medju drugim Crkvama posvedoce svoje pravoslavlje. Medjutim, posle nekoliko decenija ucestvovanja u ovom pokretu, pravoslavni su dosli do zakljucka da njihovo prisustvo u Savezu crkava nema nikakav pozitivni uticaj na liberalnu vecinu. U vecini slucajeva predlozi pravoslavnih delegacija nisu usvajani, osim u slucaju gde nije bilo drugog izlaza.
Ekumensko odstupanje od prvobitnog cilja
Osnivaci Svetskog saveza crkava bili su protestanti, a cilj im je bio da se ujedine zbog bolje saradnje u propovedanju Jevandjelja svetu. Osnova zajednickog verovanja bila je Biblija. Priznavali su Isusa Hrista kao Spasitelja, Sina covecijega, Sina Bozjeg i Boga. Medjutim, u ekumenskom pokretu dogodile su se velike promene.
Patrijarh iz Konstantinopolja 1920. poslao je enciklicko pismo: “Svim Hristovim crkvama gde god se nalaze...” Kriticari su se odmah pitali da li je ovim pismom patrijarh priznao da su i druge crkve prave crkve, dok je pravoslavlje oduvek ucilo da je ono jedina prava Crkva? Ovo pismo je otvorilo vrata pravoslavlja uticaju drugih Crkava, iako ono nije jedino.
Devet pravoslavnih crkava ucestvovalo je u konferenciji Vera i red u Lozani. Ubrzo posle toga, medju ekumenistima, pojavila su se nova misljenja o crkvenoj dogmi. Pocelo se tvrditi da nijedna Crkva nema potpunu istinu, sto je uznemirilo mnoge, a pogotovo pravoslavne koji veruju suprotno tome. Ubrzo se od ucesnika u ekumenizmu zahtevalo da se vise ne oslanjaju na ono sto njihova Crkva veruje, vec da se oslone na zajednicko misljenje vecine.
Pravoslavlje je iznevereno
Pravoslavni su najzad shvatili da se nove smernice ekumenskog pokreta menjaju svakog dana i poceli su da se pitati gde ce nas sve ove promene odvesti. Jos je 1979. godine, Aleksandar Semanan dao svoje zapazanje i upozorenje: “Vazan cinilac pravoslavnog ucesca u ekumenskom pokretu i posle toliko vekova potpune odvojenosti izmedju pravoslavlja i Zapada; je upravo da pravoslavnima nije dat izbor, vec od samog pocetka bili su odredjeni, ne samo da sede na odredjenom mestu, vec je i njihova uloga i funkcija bila odredjena. Ovo odredjivanje bilo je zasnovano na zapadnoj teologiji i eklezioloskoj pretpostavki koji su zasnovani na poreklu ekumenske ideje.
Mi smo se prikljucili pokretu, usli u debatu, uzeli ucesca u istrazivanju ciji su osnovni tremini unapred bili odredjeni, koje smo mi prihvatili kao cinjenice. Cak i pre nego sto smo mogli da shvatimo, bili smo uhvaceni u vazno zapadno razmimoilazenje - katolika protiv protestanata, horizontalnih protiv vertikalnih, autoriteta protiv slobode, hijerarhijsko protiv kongregacionalnog. Bili smo ucinjeni predstavnicima i nosiocima stavova i pozicija koje smo tesko prepoznali kao nase i koji su duboko strani nasoj tradiciji.” (Alexandar Schamenann, Church, World and Mission, p. 200-201)
Prema ovom tekstu pravoslavlje je nespremno uvuceno u ekumenski pokret; prikljucilo se vec ustaljenom i unapred predestiniranom koritu reke cije su obale bile ucvrscene i tok usmeren. Pravoslavna delegacija koja je ucestvovala u studijskoj konferenciji Vera i red izjavila je: “Za nas je jedinstvo problem, problem je povratka punini vere i reda, punoj vernosti Svetom pismu i tradiciji i poslusnosti volji Bozjoj ’da svi jedno budu’.” (Arhiepiskop Iakovos) Problem se nalazi u tome sto pravoslavni misle da to vec imaju.
Godine 1961. Ruska pravoslavna crkva prikljucila se Svetskom savezu crkava. Tako je vecina pravoslavnih crkava postala deo Saveza. Pre stupanja u clanstvo, patrijarh iz Moskve postavio je uslove Savezu da se nikad nista ne sme reci o verskim progonstvima u Sovjetskom Savezu. Patrijarh je cak negirao da postoje verska ugnjetavanja u njegovoj zemlji. On je kasnije igrao i glavnu ulogu u uspostavljanju prijateljskih odnosa izmedju Ruske pravoslavne crkve i Vatikana.
Situacija u Svetskom savezu crkava pocela je da se naglo pogorsava onda kada je rasformiran Internacionalni misionarski koncil ciju ulogu je preuzeo Savez. Od tada je naglo poceo da se menja stav ekumenista prema misiji Crkve u svetu. Sve vise je preovladavalo liberalno misljenje: da ne postoji jedna, apostolska, prava Crkva koja cuva cistotu vere i istine.
Izmisljena je nova teorija o crkvi kao drvetu sa mnogo grana - mnoge crkve, a sve predstavljaju deo jedne celine. Ovo je ocigledno uzbudilo pravoslavne koji imaju drugaciju dogmu o crkvi. Od pravoslavnih se ocekivalo da izmene svoje misljenje i ucenje o dogmi Crkve. Jedno pitanje je bilo da li je Crkva cuvar i tvrdjava istine ili skup mnogobrojnih, razlicitih i suprotnih misljenja, koja se stalno menjaju.
Na skupstini Svetskog saveza crkava 1963. godine data je cudna izjava: “Bilo bi nerazumno za prave vernike da zahtevaju da je cela istina njima otkrivena i da je jedino oni poseduju.” (Macris, op. cit. p. 42) Kriticari su odmah izjavili da ova izjava nije biblijska niti se slaze sa hriscnskom teologijom. Ova izjava je potpuno suprotna onoj koju je isti govornik dao pre cetiri godine: “Istina koja uvek treba da se pamti u svim ekumenskim krugovima je da ne postoje crkve, vec jedna, a ona je vise nego sto je posvedocena crkvenom istorijom. Teorija o Crkvi i granama... fragmentarna teorija da postoji podela u Crkvi je neosnovana.” Kakva velika razlika se pojavila samo za cetiri godine! Ako je Crkva “stub istine” (1. Timotiju 3,16), ovo je veliko odstupanje od temeljnih istina.
Patrijarh Nikodim je jos 1969. u svom govoru na Skupstini Svetskog saveza crkava u Upsali izrazio svoju zabrinutost da ce glas pravoslavlja uvek biti nadvladan vecinom razlicitih grupa, pretezno protestantskih.
Mnogi pravoslavni teolozi predlagali su da se jedinstvo hriscana gradi na jedinstvu vere, vere koju su hriscani u pocetku drzali, cistu, nepomesanu sa mnogobozackim obicajima - vere Apostolske crkve prvoga veka posle Hrista. Ovo je bio izvanredan predlog, ali na njega savremeni ekumenisti koji imaju suprotne ciljeve nisu obracali paznju.
Za pravoslavne i katolike najznacajniji je susret patrijarha Atenagore i pape Pavla VI odrzan januara 1964. godine u Jerusalimu. To je pocetak katolicko - pravoslavnog ekumenizma. Patrijarh Atenagora objasnio je cilj ovog pokusaja: “Da izgradimo prijateljske odnose sa rimokatolickim crkvama kao i sa ostalim hriscanskim crkvama. Uprkos mnogim preprekama posli smo ovome cilju noseci u mislima zajednicko ucenje i tradiciju koji zajedno, vezu crkve i imaju svoje poreklo u prvom veku jedne i ujedinjene Hristove crkve.” (Isto, str. 63)
Iako mnogi kritikuju patrijarha Atenagoru zbog samovoljne odluke priblizavanja katolicima, on je imao dobre ideje s kojima bi se slozio svaki teolog, medjutim niko nije prihvatio njegovu ideju. Profesor Nisiotis, u svom govoru u Nju Delhiju, osvrnuo se na Atenagorin govor da je patrijarh govorio o staroj, ujedinjenoj Hriscanskoj crkvi kao onoj koja je isto ucenje i obicaje vezala zajedno. Ako je prva Crkva bila ujedinjena, a danasnja podeljena, onda je cela pravoslavna ekleziologija srusena izjavom ekumenaskog patrijarha.
Sedmog decembra 1965. godine objavljeno je da je anatema iz 1054. godine skinuta. Sizma i razlozi zbog kojih je doslo do podele izme|u Istoka i Zapada ostaju, ali skinuta je anatema kao znak dobre volje dveju Crkava.
Godine 1975. arhimadrit Ciril Argenti postavio je pitanje: “Zasto smo mi razdvojeni?... Ako nismo ujedinjeni, mi nismo Crkva.” (Christian Unitu, p. 346) Tako je pravoslavni svestenik na ekumenskom skupu objavio protestantsku ekleziologiju. Crkva se ne zasniva na odnosima koje ima sa drugim zajednicama, vec na steni istine, steni Isusa Hrista, bez obzira na to kakavi ce njeni odnosi biti sa drugim zajednicama. “Savremeni dijalog ljubavi”, rekao je Justin Popovic, “koji uzima oblik gole sentimentalnosti je odricanje onoga sto vodi posvecelju duha i vere u istini. Srz ljubavi je istina; prava ljubav voli i cuva istinu.”
Sto je vreme vise odmicalo, ekumenski pokret bio je sve vise izlozen promenama. Pod uticajem “oslobodilacke” teologije, da bi ugodili pokretu zena, poceli su cak da izbegavju i zamenicu muskog roda za Boga, a za Isusa gotovo uvek upotrebljavaju titulu Sin coveciji, a ne Sin Boziji, drugo lice Bozanstva, Spasitelj i Bog. Naglasavaju samo njegovu ljudsku prirodu, svakako zato da se ne bi zamerili Jevrejima, muslimanima i mnogoboscima.
Da bi pridobili mnogobosce i zene, dali su korejskoj zeni da govori na skupstini Svetskog saveza crkava u Kamberi, koja je istakla neprocenjivu ulogu duhova u medjusobnom pomirenju delegata i Crkava. Generalni sekretar Svetskog saveza crkava, Emilio Kastro, javno je kritikovao pravoslavne sto su zbog njih na Skupstini morali da imaju dve vrste pricesca, jednu za pravoslavne a drugu za protestante. (Lyles, Jean Caffy, The Christian Century, March 13 1991, p. 286)
Godine 1991. pravoslavni u SAD poceli su da smanjuju svoje ucesce u ekumenskim aktivnostima, jer su bili suoceni sa sve vecim promenama.
Godine 1994. Ruska pravoslavna crkva pocela je da preispituje svoje odnose prema Svetskom savezu crkava.
Pre pedeset godina, katolici, pravoslavni i protestanti sa ponosom su govorili o svojoj veri isticuci Isusa Hrista, nazivajuci Ga svojim Spasiteljem, Sinom Bozjim i Bogom; sto je bilo prihvaceno kao osnova ucenja Svetskog saveza crkava. Danas, ako se spomene ime Isusa Hrista, onda je to samo Sin coveciji, Ucitelj i Propovednik iz Galileje. Ovo jasno pokazuje da se istice samo Hristova ljudska priroda, a zapostavlja bozanska.
Ekumenisti su pripremili i novi engleski prevod Biblije u kome su namerno ublazeni mnogi izrazi. Na primer u Psalmu 1,1: umesto “blago coveku koji ne ide na vece bezboznicko i na putu gresnickom ne stoji, i u drustvu nevaljalih ljudi ne sedi”; preveli su: “Blago coveku koji ne hoda u savetu gresnih ili stoji na putu gresnika.” Ovo je samo jedan primer, a ima ih na stotine. Sve se prepravlja ili ulepsava, a sa puta se uklanja sve sto bi moglo da smeta organskom jednistvu sa drugim religijama i ideologijama.
Pravoslavni su dosli do toga zakljucka da se pitaju: “Zasto smo deo te mnozine koja se svakoga dana sve vise odvaja od istine? Zasto se jos uvek drzimo tog drustva koje je tako nestabilno? Da li smo Hristova crkva ili nismo? Ima li pravoslavlje istinu? Ekumenski pokret negativno odgovara na ova pitanja.” (About, HTM. P.30)
|
